آدرس   اصفهان ، میدان لاله ، خیابان زینبیه جنوبی ، روبروی پارک لاله ، موسسه خیریه مجتمع فاطمیه اصفهان                     تلفن: 14-34703011-031

تفاوت امامت با نبوت

توضیح سوال: 
امامت با نبوت و یا امام با نبّی چه تفاوتی دارد که پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) را «نبّی» و علی(علیه السلام) و فرزندان او را «امامان» خود می دانید؟
دسته بندی: 
پاسخ: 
ابن خلدون، مورخ معروف متوفای 808 هجری قمری در مقدمه تاریخ خود به تشریح مفهوم امامت از دیدگاه تسنن و تشیع پرداخته است، هرچند درباره مفهوم نبوت سخن نگفته است. چه بسا علت آن این است که فریقین در مفهوم « نبی» وحدت نظر دارند، و لذا تنها به تبیین امامت پرداخته است، ولی ما به خاطر سوال یاد شده به تبیین هر دو می پردازیم.

«نبی» برگرفته از «نبأ» است که به خبر بزرگ و قابل توجه می گویند، و در اصطلاح آن انسان والایی است که از غیب خبر می دهد و یا از غیب آگاه است. البته هر خبر غیبی منظور نیست، بلکه خبری که مربوط به بیان وظایف مردم در قلمرو عقیده و شریعت باشد.

انبیاء بر دو دسته اند:

  1. گروهی از طریق وحی، پایه گذار شریعت و آوردنده قوانین حیات بخش در زندگی فردی و اجتماعی انسان ها هستند، مانند شریعت نوح و ابراهیم و موسی و عیسی(علیهم السلام) و حضرت محمد (صلی الله علیه و آله)
  2. گروهی دیگر از طرف خدا مأمورند که شریعت موجود را ترویج کند، مثلا انبیای بنی اسرائیل که همگان مروّجان شریعت حضرت موسی(علیه السلام) بودند.

نتیجه اینکه پیامبر، مخاطب وحی تشریعی است، خواه به صورت تاسیس، یا به صورت ترویج. فرشته بر او فرود می آید و او را در جریان امور تشریعی و دینی قرار می دهد و او مأمور است انها را به مردم برساند. با آمدن آخرین حلقه از سلسله پیامبران آسمانی، باب وحی تشریعی منقطع شده و دیگر پیامبری نخواهد آمد تا پیام های دینی را که قبلا باز گو نشده است، تبیین کند.

اکنون ببینیم امام کیست؟ ابن خلدون می گوید: امامت از نظر اهل تسنّن از امور عامّه است که به خود امّت بستگی دارد. هر کس را امّت تعیین کند، او پیشوا خواهد بود.

از نظر شیعه امامت پایه ی دین و زیر بنای اسلام است و هرگز برای پیامبر جایز نیست آن را نادیده بگیرد یا به امّت بسپارد، بلکه بر او لازم است امام را معین کند. امامی که از گناهان صغیره و کبیره پیراسته باشد. (1)

با تقدیر از تلاش ابن خلدون یادآور می شویم که امام از نظر شیعه کلیه ی وظایف پیامبر را بر عهده دارد، جز آنکه وحی تشریعی بر او نازل نمی شود و فرشته ای در این مورد بر او فرود نمی آید. به تعبیر دیگر، «نبی» آن انسان والایی است که وحی الهی را دریافت می کند و دین از طریق او ابلاغ می شود و «امام» آن وارسته ای است که از طرف پیامبر، مامور پاسداری از دین پیامبر و رهبری امّت پس از اوست.

نتیجه این که پیامبر پایه گذار دین است و امام حافظ و پاسدار آن

از آنجا که کلیه وظائف «نبی» به جز وحی تشریعی که فقط بر پیامبر فرود می آید، بر عهده امام است، وی باید دو شرط موثر را دارا باشد تا بتواند وظائف خود را انجام دهد:

  1. از همه افراد امّت، به اصول و فروع اسلام، اعلم تر و داناتر باشد، تا بتواند مبیّن اصول و فروع اسلام و برطرف کننده کلیه نیازهای علمی و معنوی امّت باشد که با وجود او، امّت به کسی دیگر نیازمند نگردد.
  2. در برابر گناهان مصونیت (عصمت) داشته باشد، زیرا بدون پیراستگی از گناهان نمی تواند اعتماد مردم را به گفتار و رفتار خود جلب کند و الگویی برای مردم باشد، همچنان که بدون مقام عصمت نمی تواند در قلوب و نفوس مردم نفوذ کند. بنابر این امام به دو جهت باید از تمام لغزش های عمدی و سهوی مصون باشد:
  1. برای جلب اعتماد مردم
  2. برای نفوذ در افکار و اندیشه های آنان (الگو شدن)

 

برگرفته از کتاب راهنمای حقیقت نوشته ایت الله سبحانی ص 298-300

 

1- مقدمه ابن خلدون، چاپ مکتبی تجارتی مصر، ص 196

کاربران آنلاین

هم اکنون 0 کاربر آنلاین هستند.